De komende tien jaar staat het Nederlandse mkb voor een enorme uitdaging. Volgens onderzoek van ABN AMRO wil 68 procent van de ondernemers binnen tien jaar stoppen met ondernemen. Toch heeft een groot deel de opvolging nog niet geregeld. Sterker nog: 22 procent is er nog niet eens mee begonnen en 20 procent is wel op zoek, maar heeft nog geen geschikte opvolger gevonden. Daarmee dreigen niet alleen bedrijven te verdwijnen, maar ook waardevolle kennis, werkgelegenheid en ondernemerschap.

De opvolgingsvraag is daarmee niet langer een toekomstig vraagstuk, maar een actuele uitdaging. Steeds meer ondernemers kijken daarom verder dan de traditionele routes van familieopvolging of verkoop aan een externe partij.

Eerst even dit: een UBO (Ultimate Beneficial Owner) is de persoon die uiteindelijk eigenaar is van of zeggenschap heeft over een organisatie. Dit hoeft dus niet alleen iemand met aandelen te zijn, maar kan ook iemand zijn die feitelijk invloed uitoefent, zoals een bestuurder.

Organisaties die werken met medewerkersparticipatie via een STAK (stichting administratiekantoor) staan er niet altijd bij stil, maar ook een STAK heeft verplichtingen richting het UBO-register. Een recente uitspraak van de rechtbank onderstreept dit nog eens duidelijk.

Kort gezegd: ook een STAK moet UBO’s registreren – en te laat zijn kan leiden tot een boete.

De Arbeidsvoorwaardennota 2026 markeert een belangrijke stap in de ontwikkeling van werknemersparticipatie in Nederland. Voor het tweede jaar op rij krijgt financiële participatie een prominente plek, maar nu in een veel bredere strategische context.

De ontwikkeling sluit aan bij een belangrijke beweging in de arbeidsmarkt: organisaties zoeken manieren om medewerkers betrokken, wendbaar en duurzaam inzetbaar te houden in een tijd van schaarste en verandering. Werknemersparticipatie past precies in die trend.

Vanaf 2026 veranderen de regels voor de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) en doorschuifregeling (DSR). Dit heeft een gunstig effect op medewerkersparticipatie omdat het nu makkelijker wordt om een bedrijf intern over te dragen aan medewerkers.

Donderdag 13 november heette dagvoorzitter en directeur van SNPI Pascale Nieuwland-Jansen de volle bovenzaal van Grand Hotel Karel V in Utrecht een warm welkom. Het thema van dit jaar was: ‘Echte zeggenschap, gedeeld eigenaarschap’.

‘Medewerkersparticipatie draait om samen ondernemen: samen bouwen aan continuïteit en aan een sterke, toekomstbestendige organisatie,’ begon Pascale het middagprogramma. ‘En als beloning profiteert iedereen daar samen van mee. Het gaat allemaal om echte zeggenschap, gedeeld eigenaarschap. Niet alleen meedenken, maar écht meedoen. Samen verantwoordelijkheid nemen. Samen beslissen. Samen groeien en samen delen.’

Hoe ziet de ideale onderneming eruit? Voor veel ondernemers en medewerkers is dat een bedrijf dat gezond winst maakt, waarin mensen optimaal presteren, betrokken zijn bij hun werk en ook meedelen in de groei en het succes. De directie zet de koers uit, maar medewerkers praten mee over belangrijke keuzes. Samen draag je verantwoordelijkheid voor moeilijke beslissingen én vier je de successen.

Zo’n onderneming voelt niet alleen als een werkplek, maar ook als een gemeenschap waar je bij wilt horen. Het klinkt misschien als een ideaalplaatje, maar het is dichterbij dan je denkt. De sleutel? Medewerkersparticipatie.

Recente cijfers uit het onderzoeksrapport State of the Global Workplace van Gallup laten zien dat de wereldwijde medewerkersbetrokkenheid in 2024 voor het eerst in vier jaar is gedaald, van 23% in 2023 naar 21% in 2024. Deze daling leidde wereldwijd tot een potentieel verlies van honderden miljarden dollars aan productiviteit.

In Europa is de situatie nog zorgwekkender: gemiddeld voelt slechts 13% van de medewerkers zich betrokken bij hun werk. Nederland vormt een lichtpuntje, met een stijging van 14% naar 16%, maar blijft nog steeds onder het wereldwijde gemiddelde.

In Slovenië is recent de workers’ co-operative ownership act aangenomen. Deze nieuwe wet, ook wel de ESOP-wet genoemd (Employee Stock Ownership Plan), maakt het mogelijk dat werknemers via een coöperatieve structuur mede-eigenaar worden van hun bedrijf.

Wat dit voor ons interessant maakt? Slovenië en Nederland kennen veel overeenkomsten. Beide landen hebben een relatief hoge belastingdruk op arbeid, en in beide landen klinkt steeds vaker de wens van de overheid en politiek om “werk weer te laten lonen”. In Nederland is dat een rode draad in de programma’s van de grootste politieke partijen.

Of het nu gaat om het binden van talent, het stimuleren van betrokkenheid of het voorbereiden van bedrijfsoverdracht—een goed ingericht participatieplan kan het verschil maken.

Maar waar begin je? Wat werkt in de praktijk? En hoe voorkom je dat medewerkers onverwachte risico’s lopen?

In deze blog beantwoorden we acht veelgestelde vragen die wij bij SNPI dagelijks krijgen van DGA’s en HR-professionals. Praktisch, eerlijk en gebaseerd op jarenlange ervaring in het begeleiden van bedrijven bij financiële medewerkersparticipatie.

Het aantrekken van talent is één ding, maar het boeien, binden en belonen van goede medewerkers is minstens zo belangrijk. In een krappe arbeidsmarkt is het cruciaal om medewerkers op een duurzame manier te behouden en te motiveren. Dit vraagt om een strategische aanpak waarin erkenning, ontwikkeling en eigenaarschap centraal staan.
Veel van de onderstaande strategieën worden al succesvol toegepast door bedrijven. Maar één methode – medewerkersparticipatie – blijft onderbelicht, terwijl deze juist kan zorgen voor een diepere betrokkenheid en loyaliteit.

Het moment van bedrijfsoverdracht is een cruciale fase voor iedere ondernemer. Hoe geef je het stokje op een duurzame manier door? Hoe zorg je ervoor dat de opgebouwde waarde en het team behouden blijven? Veel ondernemers denken als eerste aan verkoop aan een externe partij of overdracht binnen de familie, maar er zijn meer mogelijkheden – sommige met verrassende voordelen. We zetten ze voor je op een rij.

Onlangs mocht serie ondernemer Eduard Schaepman Ongevraagd Advies geven op BNR Nieuwsradio in het programma van Thomas van Zijl. Dit keer aan Tjebbe van Oostenbruggen staatsecretaris van het Ministerie van Financiën onder anderen belast met fiscale zaken.

Op LinkedIn schrijft Schaepman.

"Van deze selfmade men en de rijkste man in het kabinet mag je aannemen dat hij dit advies helemaal overneemt aangezien het hele polderlandschap ( jawel werkgevers en werknemers gezamenlijk) in Nederland het hier over eens zijn!

Als directeur van SNPI zie ik dagelijks hoe medewerkersparticipatie een positieve impact heeft op bedrijven en hun medewerkers. Toch blijkt uit ons recente onderzoek, uitgevoerd door Maurice de Hond onder 3200 werkenden, dat slechts 1 op de 20 werknemers aandelen in hun bedrijf bezit. Dit terwijl 30% van de werknemers hier juist wel interesse in heeft. Dit toont aan dat er nog veel te winnen valt op het gebied van medewerkersparticipatie.

Tijdens een recente SNPI- bijeenkomst kreeg Oscar Smit, CEO/COO van Progress, het woord om te vertellen over de invoering van medewerkersparticipatie binnen zijn organisatie. Progress, een expertbureau in de life sciences-sector, bestaat sinds 1999 en telt vijftig consultants, aangevuld met een kleine flexibele schil. Twee jaar geleden zette het bedrijf de stap naar medewerkersparticipatie, een proces dat sindsdien een belangrijke rol speelt in de bedrijfsvoering.

Een belangrijke stap in het opzetten van een medewerkersparticipatie-programma is een nauwkeurige en objectieve bedrijfswaardering. De bedrijfswaardering is van cruciaal belang om de waarde van de aandelen of opties te bepalen die aan medewerkers worden toegekend. Een gedegen waardering biedt transparantie en voorkomt discussies over een eerlijke waarde voor de aandelen. Hoe waardeer je een niet-beursgenoteerde onderneming en waar kijkt de Belastingdienst naar? Dat die twee zaken nog wel eens verschillen, doet Ben Kaal, partner en register valuator bij FBM Corporate Finance in de blog haarfijn uit de doeken.